top of page
Search

Retinol vs Retinal vs Tretinoin ต่างกันอย่างไร? สรุปจากงานวิจัยแบบเข้าใจง่าย

11 minutes ago
2 min read

ถ้าเคยเดินดูสกินแคร์ จะเห็นคำว่า Retinol หรือ Retinal บนฉลาก และอาจเคยได้ยินคำว่า Tretinoin จากคลินิกผิวหนัง ทั้งสามชื่อฟังคล้ายกันมาก หลายคนจึงเข้าใจว่าเป็นตัวเดียวกัน


จริง ๆ แล้วทั้งหมดอยู่ใน “ครอบครัววิตามินเอ” หรือที่เรียกว่า เรตินอยด์ (retinoids) แต่ความแรง หลักฐานงานวิจัย และสถานะทางกฎหมายต่างกันพอสมควร บทความนี้สรุปให้สั้น ๆ จากงานวิจัยและแนวทางของแพทย์ผิวหนัง


ทั้งสามตัวต่างกันที่ “จำนวนขั้นตอน”


เซลล์ผิวใช้วิตามินเอได้จริงในรูปของ กรดเรติโนอิก (retinoic acid) สารแต่ละตัวจึงต้องถูกเอนไซม์ในผิวเปลี่ยนให้เป็นกรดเรติโนอิกก่อน จำนวนขั้นตอนนี้คือความต่างหลัก

  • Retinol (เรตินอล): ต้องเปลี่ยน 2 ขั้น คือ เรตินอล → เรตินัล → กรดเรติโนอิก

  • Retinal หรือ Retinaldehyde (เรตินัล): ต้องเปลี่ยนแค่ 1 ขั้น

  • Tretinoin (เทรติโนอิน): คือกรดเรติโนอิกเอง ไม่ต้องเปลี่ยน


บทความทบทวนงานวิจัยปี 2022 สรุปว่า ยิ่งใกล้กรดเรติโนอิก ฤทธิ์ยิ่งแรงขึ้น แต่ผิวก็ทนได้น้อยลง โดยเรตินอลกับเรตินัลระคายเคืองใกล้เคียงกัน และน้อยกว่ากรดเรติโนอิกชัดเจน ส่วนการทดลองในห้องแล็บพบว่าเรตินอลมีฤทธิ์อ่อนกว่ากรดเรติโนอิกประมาณ 20 เท่า


Retinol: หาง่าย อ่อนโยน แต่หลักฐานยังไม่แน่น


งานวิจัยปี 2016 (Kong และคณะ) พบว่าเมื่อทาครบ 4 สัปดาห์ ทั้งเรตินอลและกรดเรติโนอิกทำให้ชั้นหนังกำพร้าหนาขึ้น และกระตุ้นยีนที่เกี่ยวกับการสร้างคอลลาเจน แต่ขนาดของผลจากเรตินอลมักน้อยกว่า และเมื่อทาเรตินอลครบ 12 สัปดาห์ ริ้วรอยบนใบหน้าลดลงจากการวิเคราะห์ภาพถ่าย


อย่างไรก็ตาม การทบทวนงานวิจัยอย่างเป็นระบบปี 2021 ที่รวบรวมงานทดลองแบบสุ่มซึ่งเทียบกับครีมเปล่า (ครีมที่ไม่มีสารออกฤทธิ์) ได้ 9 งาน พบว่า

  • 4 งาน ไม่พบความต่างระหว่างครีมเรตินอลกับครีมเปล่า

  • อีก 5 งาน มีจุดอ่อนด้านวิธีวิจัย และให้หลักฐานแบบอ่อนว่าอาจช่วยริ้วรอยเล็ก ๆ ได้เล็กน้อย

  • 8 ใน 9 งาน ได้รับทุนจากบริษัทผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ที่ทดสอบ


นอกจากนี้ เรตินอลเสื่อมสภาพง่ายเมื่อโดนแสงและอากาศ บรรจุภัณฑ์และการเก็บรักษาจึงมีผลต่อคุณภาพด้วย


Retinal: อยู่ตรงกลาง ใกล้กรดเรติโนอิกกว่า


งานวิจัยปี 1998 ในวารสารของสมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน (Creidi และคณะ) เปรียบเทียบครีมเรตินัล ครีมกรดเรติโนอิก และครีมเปล่า ในผู้ที่มีผิวเสื่อมจากแสงแดด 125 คน ที่สัปดาห์ที่ 18 รอยย่นและความขรุขระบริเวณหางตาลดลงทั้งในกลุ่มเรตินัลและกลุ่มกรดเรติโนอิก แต่กลุ่มกรดเรติโนอิกระคายเคืองมากกว่า


ข้อสังเกตที่ควรรู้: บทความทบทวนปี 2021 ชี้ว่าเมื่อเทียบเรตินัลกับครีมเปล่าโดยตรงในงานนี้ ผลต่างยังไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนงานวิจัยแบบสุ่มปี 2018 พบว่าหลังทาเรตินัล 3 เดือน ผู้เข้าร่วม 95% มีสภาพผิวจากแสงแดดดีขึ้นโดยรวม ภาพรวมจึงน่าสนใจ แต่ยังต้องการงานวิจัยที่ใหญ่และยาวขึ้น


Tretinoin: หลักฐานมากที่สุด แต่เป็น “ยา”


ตามข้อมูลของ AAD (สมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน) เทรติโนอินได้รับการรับรองจาก FDA สหรัฐฯ เป็นยาทารักษาสิวตั้งแต่ปี 1971 ต่อมาแพทย์พบว่าช่วยเร่งการผลัดเซลล์ผิวและเพิ่มคอลลาเจน จึงช่วยเรื่องสีผิวและริ้วรอยเล็ก ๆ ได้ด้วย


งานวิจัยแบบสุ่มนาน 2 ปี (Kang และคณะ 2005) พบว่ากลุ่มที่ใช้ครีมเทรติโนอิน มีผู้ที่ริ้วรอยเล็ก ๆ ดีขึ้น 76% เทียบกับ 55% ในกลุ่มครีมเปล่า แปลว่าได้ผลจริงแต่ไม่ได้มหัศจรรย์ และการทาครีมบำรุงเองก็ช่วยได้ระดับหนึ่ง


ในไทย กรดเรติโนอิกจัดเป็นยา และเป็นสารห้ามใช้ในเครื่องสำอาง อย. เคยตรวจพบครีมผิดกฎหมายที่ลักลอบผสมสารนี้หลายครั้ง การใช้เทรติโนอินจึงควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ และถ้าทาครีมทั่วไปแล้วผิวแดง ลอก แสบผิดปกติ ควรหยุดใช้และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร


ข้อดี และ ข้อควรระวัง


ข้อดี

  • เป็นกลุ่มสารที่มีงานวิจัยด้านผิวเสื่อมจากแดดมานานหลายสิบปี

  • เรตินอลและเรตินัลระคายเคืองน้อยกว่ากรดเรติโนอิก

  • AAD ระบุว่าเหมาะกับปัญหาระดับเบา เช่น สิวเล็กน้อย สีผิวไม่สม่ำเสมอเล็กน้อย หรือริ้วรอยเล็ก ๆ


ข้อควรระวัง

  • อาจทำให้ผิวแดง แห้ง ลอก หรือแสบ โดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มใช้

  • ทำให้ผิวไวต่อแดดมากขึ้น AAD แนะนำให้ใช้ตอนกลางคืน และป้องกันแดดทุกวัน

  • คนผิวสีเข้ม ถ้าผิวระคายเคืองอาจเกิดรอยดำตามมา

  • ไม่ควรใช้เรตินอยด์ระหว่างตั้งครรภ์ (AAD)

  • ผิวแพ้ง่าย ผิวแห้งมาก หรือหน้าแดงอักเสบ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

  • ต้องใช้เวลา งานวิจัยของเทรติโนอินเห็นการเปลี่ยนแปลงหลังใช้ประมาณ 3–6 เดือน

  • AAD แนะนำให้เริ่มจากสูตรที่อ่อนที่สุด แล้วค่อย ๆ เพิ่มความถี่ตามที่ผิวรับได้


สรุป


  • Retinol: อ่อนโยนและหาง่าย แต่หลักฐานงานวิจัยยังไม่แน่น

  • Retinal: อยู่ตรงกลาง มีงานวิจัยที่น่าสนใจ แต่ยังไม่มาก

  • Tretinoin: มีหลักฐานมากที่สุด แต่เป็นยา ระคายเคืองมากกว่า และควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์


ไม่มีตัวไหนเหมาะกับทุกคน และทุกตัวควรใช้คู่กับการป้องกันแดดเสมอ


บทความนี้มีเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ และไม่ใช่การโฆษณาขายยา ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์หรือยาใด ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

แหล่งอ้างอิง


  1. Milosheska D, Roškar R. Use of Retinoids in Topical Antiaging Treatments: A Focused Review of Clinical Evidence. Adv Ther. 2022.

  2. Spierings NMK. Evidence for the Efficacy of Over-the-counter Vitamin A Cosmetic Products in the Improvement of Facial Skin Aging: A Systematic Review. J Clin Aesthet Dermatol. 2021.

  3. Kong R, et al. A comparative study of the effects of retinol and retinoic acid on histological, molecular, and clinical properties of human skin. J Cosmet Dermatol. 2016.

  4. Creidi P, et al. Profilometric evaluation of photodamage after topical retinaldehyde and retinoic acid treatment. J Am Acad Dermatol. 1998.

  5. Efficacy and safety of retinaldehyde creams used to treat photoaged skin: A randomized double-blind controlled trial. J Cosmet Dermatol. 2018.

  6. American Academy of Dermatology (AAD). Retinoid or retinol?

  7. ประชาชาติธุรกิจ (2567). อย. เปิดรายชื่อเครื่องสำอางผสมสารห้ามใช้ รวมถึงกรดเรทิโนอิก


 
 
 

Recent Posts

See All
Niacinamide ช่วยอะไรได้จริง? สรุปจากงานวิจัยแบบเข้าใจง่าย

Niacinamide (วิตามินบี 3) มีงานวิจัยรองรับเรื่องเกราะป้องกันผิว รอยดำ และผิวหมอง แต่ผลค่อยเป็นค่อยไป สรุปงานวิจัยหลัก ข้อดี และข้อควรระวังแบบเข้าใจง่าย

 
 
 

Comments

Rated 0 out of 5 stars.
No ratings yet

Add a rating
bottom of page